ทำอย่างไรลำไยจึงจะให้ผลผลิตและได้ราคาดี โดย ดร.สุนทร พิพิธแสงจันทร์ ลำไย เป็นไม้ผลเขตร้อนและกึ่งร้อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dimocarpus Longan Lour. ถิ่นกำเนิดในจีน ประวัติความเป็นมานั้น พบว่าในปี พ.ศ.2439   มีชาวจีนนำกิ่งตอนลำไยพันธุ์ดี จำนวน 5 กิ่ง เข้ามาถวายเจ้าดารารัศมี ในสมัยรัชกาลที่ 5  โดยแบ่งปลูกไว้ที่ อำเภอหางดงจำนวน 3 ต้น และในกรุงเทพ ฯ อีก 2 ต้น  จากนั้นก็มีการนำเข้ามาปลูกเพิ่มมากขึ้นในประเทศไทย   จากฐานข้อมูลของ สำนักคุ้มครองพันธุ์พืชแห่งชาติ กรมวิชาการเกษตร พบว่าสายพันธุ์ลำไยในปัจจุบันที่พบในประเทศไทยมีทั้งสิ้น 68 สายพันธุ์  กลุ่ม สายพันธุ์ที่นิยมปลูกมากในปัจจุบันก็คือกลุ่มพันธุ์ดอ ซึ่งมีทั้งสิ้น 21 ชื่อพันธุ์ รองลงมาคือกลุ่มชื่อพันธุ์อีดอ ซึ่งมี 4 พันธุ์   และกลุ่มชื่อ พันธุ์แห้ว 4 ชื่อพันธุ์เช่นกัน แหล่งผลิตลำไยที่สำคัญคือจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน เชียงราย พะเยา ลำปาง แพร่ ตาก และน่าน   โดยทั้ง นี้ เนื่องด้วยพันธุ์ลำไยของไทยเรามีคุณภาพดี เราจึงเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่สุดของโลกคือส่งออกปีละราว 5 แสน     คิดเป็นมูลค่าปีละ ราว 5,000 ล้านบาท โดยส่งออกเป็นลำไยสด ลำไยอบแห้ง รวมกันประมาณ 3 แสนต้น  นอกนั้นเป็นลำไยกระป๋อง  และลำไยแช่แข็ง ปัญหาลำไยราคาตกต่ำเกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่องนับจากปี 2542  เป็นต้นมาจากราคาที่เกษตรกรขายได้ 22 บาท/กิโลกรัม     ลดลงมา เหลือราคาประมาณ 10 บาท/กิโลกรัม ตั้งแต่ปี 2545 เป็นต้นมา        ทั้งนี้เนื่องจากการค้นพบการใช้สารโพแทสเซียมคลอเรต และ โซเดียมคลอเรตในการชักนำการออกดอกอย่างมีประสิทธิภาพนั่นเอง ผลผลิตจึงมีเพิ่มมากขึ้นพร้อมกับการขยายพื้นที่เพาะปลูกลำไย ในภูมิภาคอื่นของประเทศก็เพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นกัน ผลผลิตจึงล้นตลาดหรือมีมากขึ้นนั่นเอง ผลผลิตลำไยจะเก็บเกี่ยวมากในเดือนกรกฎาคม และสิงหาคมของทุกปี ซึ่งจะพบว่ามีผลผลิตถึง 80% ที่ผลิตได้ในรอบปีเก็บเกี่ยวใน ช่วง 2 เดือนนี้ทุกปี ราคาจึงตกต่ำเป็นประจำ แต่ในรอบปี 2551 ที่ผ่านมา นับว่าเป็นที่น่ายินดีที่เกษตรกรชาวสวนลำไยสามารถขาย ลำไยได้ถึงกิโลกรัมละ 22 บาท สาเหตุเนื่องจากผลผลิตในรอบปีที่ผ่านมาค่อนข้างมีน้อย  เพราะเมื่อราคาน้ำมันและปัจจัยการผลิตมี ราคาสูงขึ้น การลงทุนในการผลิตจึงชะลอตัว ทำให้ผลผลิตออกมาไม่มากเท่ากับทุก ๆ ปีที่ผ่านมา  ประกอบกับภัยทางธรรมชาติใน ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมาที่อากาศหนาวแปรปรวน และมีฝนตำทำให้การติดช่อดอกและติดผลลำไยมีน้อยนั่นเอง       ดังนั้นหาก พิจารณาถึงช่วงเดือนที่จะเก็บเกี่ยวลำไยอย่างมีโอกาสด้านราคามาก   จึงควรกำหนดให้อยู่ในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน     หรือ กันยายน-ตุลาคม น่าจะเหมาะสมกว่า   และหากสามารถทำให้ลำไยเก็บเกี่ยวได้ในเดือนธันวาคม-มกราคม และกุมภาพันธ์ ได้จะเป็น การดีที่สุด ทั้งนี้เนื่องจาก  เป็นช่วงเทศกาลและโดยความเชื่อของจีนที่ว่าการได้กินตามังกรซึ่งก็เปรียบเสมือนผลลำไยสดในช่วงเทศกาลปีใหม่ จะถือว่าเป็นมงคลแก่ตนเองมากในช่วงเทศกาลดังกล่าวคราวนี้ก็คงจะมีคำถามว่าปกติลำไยจะออกดอกตามฤดูกาลในช่วงราว เดือน มกราคม-กุมภาพันธ์-มีนาคม ของทุกปี   และจะเก็บเกี่ยวผลผลิตในช่วงเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม  ทั้งนี้เนื่องจากสภาพอากาศ  และ ความชื้นในดินที่ลดน้อยลงหลังฤดูฝนเป็นปัจจัยอิทธิพลหลัก และยิ่งหากมีการทำเขตกรรม ดูแลใส่ปุ๋ยที่เหมาะสมตลอดจนมีการนำ เอาสารโพแทสเซียมคลอเรตมาใช้ด้วยแล้ว ปริมาณการออกดอก และจำนวนช่อดอกลำไยก็จะมีมากทีเดียว ซึ่งผลผลิตลำไยของท่าน ก็จะสนับสนุนการเกิดราคาลำไยตกต่ำในเดือนกรกฎาคม-สิงหาคมนั่นเอง  พร้อมทั้งการแพร่ระบาดของโรคและแมลงศัตรูลำไยใน ช่วงนี้ก็จะมีมากด้วยเช่นกัน ดังนั้นการทำให้ต้นลำไยออกดอกได้ตั้งแต่เดือนตุลาคม-พฤศจิกายน-ธันวาคม ซึ่งจะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ในราวเดือนเมษายน-พฤษภาคม-มิถุนายน ซึ่งเป็นช่วงที่ผลผลิตของมะม่วงในฤดูกาลเพิ่งหมดจากท้องตลาดนั่นเอง การทำให้ลำไยออกดอกเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม 1) หลังเก็บเกี่ยวลำไยในเดือนสิงหาคม  ให้ตัดแต่งกิ่งลำไย  โดยการตัดกิ่งทั้งแนวนอนและแนวตั้งของทรงพุ่ม   ให้เหลือความยาว เพียง 3 เมตรเป็นอย่างมาก พร้อมทั้ง เปิดทรงพุ่มตรงกลางทรงพุ่มให้แสงแดดส่องถึง 2) ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 หรือ 16-16-16 ผสมกับปุ๋ยยูเรียหรือแอมโมเนียมซัลเฟตในอัตรา 1:1  โรยหรือหว่านปุ๋ยบริเวณชายพุ่ม ของทรงต้นลำไย ต้นละ 1-2 กิโลกรัม จากนั้นรดน้ำทุก 3 วันโดยรดน้ำครั้งละประมาณ 150-250 ลิตร/ต้น ถ้าวันใดฝนตกก็งดไป แต่ต้องให้ต้นลำไยได้น้ำทุก 3 วัน 3) ประมาณ 30-40 วัน หลังการรดน้ำ และใส่ปุ๋ย ต้นลำไยจะแตกใบอ่อนชุดที่ 1 (ราวเดือนกันยายน) ให้ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 เหมือนการ ใส่ปุ๋ยครั้งแรก ลำไยจะออกใบอ่อนชุดที่ 2 ในราวกลางเดือนตุลาคม 4) ราวกลางเดือนตุลาคมให้ใส่ปุ๋ยสูตร 0-46-0 ผสมกับปุ๋ยสูตร 0-0-60 อัตรา 1:1 โดยใส่ปุ๋ยต้นละ 2-3 กิโลกรัม  เพื่อให้ลำไยพัก ตัวและสะสมอาหาร พร้อมทั้งลดปริมาณการให้น้ำเหลือเพียงครั้งละ 100 ลิตร/ต้น 5) ควรฉีดพ่นปุ๋ยทางใบสูตร 0-52-34 ในอัตรา 150 กรัม ผสมน้ำ 20 ลิตร   จะช่วยให้ใบอ่อนของลำไยแก่เร็วขึ้น และช่วยยับยั้ง การแตกใบอ่อนชุดใหม่อีกด้วย โดยควรฉีดพ่นราวกลางเดือนตุลาคม 6) ในกลางเดือนตุลาคม ใบอ่อนชุดแรกจะแก่และมีสีเขียวเข้ม ให้สังเกตเส้นกลางใบจะมีสีอมเหลืองเล็กน้อย   จับใบขยำดูจะรู้สึกว่า ใบกรอบและหนาดี   จังหวะนี้คือช่วงสำคัญที่จะต้องเลือกเพื่อใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตอย่างเหมาะสม ขอแนะนำว่าถ้าเป็นลำไย ต้นอ่อนอายุ 4-5 ปี ควรฉีดพ่นทางใบในอัตรา 40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นให้ทั่วทรงพุ่มจากนั้นประมาณ 50-55 วัน    ต้นลำไยจะ ออกดอกเอง และในกรณีที่ลำไยมีอายุมากกว่า 6 ปีไปแล้ว   แนะนำให้ใช้โพแทสเซียมคลอเรต ในอัตรา 10 กรัมต่อพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม 1 ตารางเมตร   โดยผสมน้ำรดให้ทั่วใต้ทรงพุ่มของต้นลำไย (กรณีที่เป็นดินเหนียวมากอาจจะต้องเพิ่มอัตราใช้เป็น 15 กรัม)  จาก นั้นประมาณ 45-50 วัน ต้นลำไยจะออกดอกเอง การนำเอาสารเคมีอื่นๆ มาประกอบใช้ในการฉีดพ่นทางใบอื่นๆ เช่น ปุ๋ยโพแทสเซียมไนเตรท ไธโอยูเรีย สารสกัดจากสาหร่าย หรือ แม้กระทั่งสารปลดปล่อยแก็สเอทธีลีน (อีเทฟอน) จำเป็นต้องคำนึงถึงความพร้อมคืออายุของใบอ่อนชุดแรก     และพิจารณาถึงการ สะสมอาหารของต้นลำไยด้วย ซึ่งอาจเกิดข้อผิดพลาดได้ง่าย อย่างไรก็ดีการฉีดพ่นช่อดอกลำไย ก่อนติดผลด้วยสารอะมิโน ซีเนกอน 2000 และฉีดพ่นสาร ไซฟามินบีเค หลังติดผลแล้วพบว่าจะ ช่วยเรื่องคุณภาพของช่อดอก และการติดผลได้ดีขึ้น ส่วนการป้องกันโรคและแมลงศัตรูลำไยในช่วงติดผลให้ดำเนินการดังนี้ โรค-แมลงศัตรูลำไย การป้องกัน-กำจัด โรคผลเน่า และใบไหม้โรครากเน่า โคนเน่า ฉีดพ่นด้วย แอ็คโซแมนโคเซบ 80 + เอราแลกซิล โรคผลเน่าสีน้ำตาล ฉีดพ่นด้วย แอ็คโซ แมนโคเซบ หนอนเจาะขั้วผล ฉีดพ่นด้วย พาร์ซอน หนอนชอนใบ ฉีดพ่นด้วย เอราเม็คติน ไร ฉีดพ่นด้วย เอราเม็คติน กลับ